De oceanen van de wereld hebben opnieuw records op het gebied van warmteabsorptie gebroken, wat het achtste jaar op rij markeert waarin de thermische energie steeds meer wordt vastgehouden. In 2025 absorbeerden ze een ongekende 23 zettajoule aan hitte – een cijfer dat zelfs het eerdere record van 2024 overtreft. Deze aanhoudende opwarmingstrend onderstreept de steeds sneller wordende klimaatcrisis van de planeet, zelfs als de oppervlaktetemperaturen niet zo dramatisch zijn gestegen.
De omvang van de opwarming van de oceaan
Een zettajoule vertegenwoordigt een bijna onvoorstelbare hoeveelheid energie: één triljoen joules. Om dit in perspectief te plaatsen: de 23 zettajoules die in 2025 worden geabsorbeerd, zijn gelijk aan de explosieve opbrengst van 12 atoombommen ter grootte van Hiroshima die onder water ontploffen. Wetenschappers berekenen dit ook als voldoende energie om meer dan twee miljard Olympische zwembaden te laten koken, of 200 keer het elektriciteitsverbruik van de gehele menselijke bevolking in één jaar.
Het onderzoek, gepubliceerd in Advances in Atmospheric Science, werd uitgevoerd door meer dan 50 wetenschappers uit de Verenigde Staten, Europa en China. Het benadrukt dat oceanen meer dan 90% van de overtollige warmte absorberen die vastzit in de atmosfeer en fungeert als het primaire koellichaam van de planeet.
Waarom diepe oceaanwarmte belangrijk is
Terwijl mondiale temperatuurmetingen zich vaak richten op metingen aan het oppervlak, benadrukt het onderzoek het cruciale belang van het volgen van de warmte-inhoud op diepte. De diepe oceaan warmt langzamer op, maar slaat veel meer thermische energie op. Dit komt doordat de warmte langzaam naar beneden circuleert, geholpen door stromingen en oceaancirculatiepatronen.
Zoals Zeke Hausfather, wetenschappelijk onderzoeker bij Berkeley Earth, uitlegt: “De warmte-inhoud van de oceaan is in veel opzichten de meest betrouwbare thermostaat van de planeet. Dat is waar alle warmte naartoe gaat – en dat is de reden waarom we bijna elk jaar een nieuw record vestigen voor de warmte-inhoud van de oceaan, omdat er zoveel warmte wordt geabsorbeerd door de oceaan.”
De gevolgen op de lange termijn zijn ernstig: zelfs als de uitstoot van fossiele brandstoffen onmiddellijk zou worden stopgezet, zou het eeuwen duren voordat deze opgeslagen warmte door de oceaan circuleert. Zoals Raphael Kudela, hoogleraar oceaanwetenschappen aan de UC Santa Cruz, het zegt: “Wat mensen vaak niet begrijpen is dat het honderd jaar heeft geduurd om de oceanen zo warm te krijgen op de diepte… We gaan deze kosten heel, heel lang betalen, omdat we de hitte al in de oceaan hebben gestopt.”
Hoe we de oceaanwarmte meten
Het monitoren van de oceaantemperaturen is in de loop van de tijd geëvolueerd. De vroege gegevensverzameling gaat terug tot de transatlantische reizen van Benjamin Franklin in de 18e eeuw en de HMS Challenger-expeditie in de jaren 1870. Het consistent meten van diepzeetemperaturen is echter een relatief recente ontwikkeling.
Tegenwoordig vertrouwen wetenschappers op een combinatie van:
- Argo drijft: Een wereldwijd netwerk van meer dan 3.500 robotboeien die temperatuurgegevens verzamelen van verschillende diepten.
- Op schepen gebaseerde sensoren: Instrumenten gemonteerd op rompen en boeien.
- Satellietmetingen: Op afstand waarnemen van de temperatuur van het zeeoppervlak.
- Door dieren overgebrachte sensoren: Apparaten die aan zeezoogdieren zijn bevestigd om gegevens te verzamelen in ontoegankelijke gebieden.
- Wiskundige modellen: Algoritmische voorspellingen getraind op bestaande datasets.
Deze veelzijdige aanpak zorgt ervoor dat de gegevens consistent zijn, ondanks de uitdagingen die het monitoren van zo’n uitgestrekte omgeving met zich meebrengt.
De onvermijdelijke langetermijneffecten
De voortdurende opname van warmte door de oceanen garandeert aanzienlijke, langdurige gevolgen voor de klimaatstabiliteit en mariene ecosystemen. Zelfs als de uitstoot drastisch zou worden verminderd, zal de reeds opgeslagen warmte nog eeuwenlang de opwarming blijven bevorderen. De huidige trends laten zien dat de oceanen van de planeet niet alleen maar aan het opwarmen zijn, maar ook een thermisch reservoir aan het worden zijn dat de klimaatpatronen voor de komende generaties zal dicteren.
